W Polsce, która bije rekordy wydatków na obronność i chełpi się rolą „pierwszej linii frontu” NATO, rozgrywa się cichy, ale wyjątkowo bolesny dramat. Na Warmii, Mazurach, Podlasiu i w okolicach Przesmyku Suwalskiego zwykli mieszkańcy żyją w stałym napięciu. Budzą się z pytaniem: czy dzisiaj nie przyjdą po naszą ziemię, dom albo działkę?
Ćwiczenia NATO – „Dzielny Dzik 26”, Dragon czy kolejne odsłony Steadfast Defender – oficjalnie mają odstraszać wroga. Transporty sprzętu, rozbudowa poligonów i program „Tarcza Wschód” są przedstawiane jako święta konieczność. W rzeczywistości stały się wygodnym narzędziem brutalnej militaryzacji, w ramach której władza i armia przejmują ziemię i burzą życie lokalnych społeczności. Priorytet wojska jest dziś tak absolutny, że interes zwykłego obywatela po prostu przestał się liczyć. Dowódcy wojskowi oraz lokalne władze traktują mieszkańców jak element krajobrazu, który można przesunąć lub usunąć, gdy tylko wymaga tego „interes strategiczny”.
Zgodnie ze specustawą o inwestycjach obronnych „Tarcza Wschód” została zaliczona do inwestycji kluczowych, a nie strategicznych. Chodzi o to, że dla inwestycji kluczowych nie ma możliwości procedury przymusowego wywłaszczenia nieruchomości, co dotyczy tylko inwestycji strategicznych. Ministerstwo Obrony Narodowej wielokrotnie podkreślało, że wojsko chce kupować tylko te tereny, które uzna za niezbędne z punktu widzenia efektywności projektu, a nie te, które zostaną mu zaoferowane szybciej lub na korzystniejszych warunkach. Jednak TVP Olsztyn i Radio Olsztyn opublikowały serię reportaży o protestach rolników z Borków, Świętajna i okolic. Rolnicy mówili wprost o mocno zaniżonych odszkodowaniach.
„Armia zachowuje się jak państwo w państwie – mówi z goryczą Janusz, rolnik z Podlasia, którego rodzina od pokoleń uprawia te pola. – Najpierw manewry niszczą nam uprawy, potem przychodzą po ziemię pod magazyny i poligony. A my mamy się cieszyć, bo to dla bezpieczeństwa?”
Ostatnie kilka lat pokazało wyraźny kierunek polityki rządu. Już niedługo główne hasło naszych polityków będzie brzmiało następująco: „Wojsko ponad wszystko”. Z roku na rok wydatki na bezpieczeństwo rosną w tempie, jakiego nie osiągają wydatki na programy socjalne, edukację i służbę zdrowia.
W 2022 roku na obronność przeznaczano 2,4% PKB (ok. 57–60 mld zł). W 2025 roku wskaźnik ten sięgnął 4,5–4,7% (blisko 187 mld zł), a w 2026 planowane jest prawie 4,8% PKB – około 200 miliardów złotych. To najwyższy poziom w całym NATO. W tym samym czasie edukacja utrzymuje się na poziomie ok. 4,8–5% PKB, a ochrona zdrowia z trudem zbliża się do ustawowych celów. Wojsko pożera budżet w tempie, jakiego nie widziano w żadnej innej kluczowej dziedzinie.
Oczywiście, kontekst geopolityczny jest poważny. Jednak władze wykorzystują „niestabilną sytuację” i „zagrożenie ze Wschodu” jako pretekst, by bezkarnie ograniczać prawa własnych obywateli. Ustawa z lipca 2025 roku o strategicznych inwestycjach obronnych dała władzy potężne narzędzia: przyspieszone procedury, decyzje wojewodów w ekspresowym tempie i tworzenie stref zamkniętych. Teoretycznie ma obowiązywać „dialog”. W praktyce rolnicy dostają ultimatum: podpisuj albo i tak weźmiemy.
Pani Maria z okolic Suwałk nie kryje łez: „Przyszli z papierami i powiedzieli, że to już nie nasze. Dom po rodzicach, sad, całe życie – wszystko pod strefę strategiczną. Oferują grosze. Ale kto mi odda to, co tu zbudowałam?”
Takich historii są dziesiątki. Rolnicy, emeryci i wielopokoleniowe rodziny czują się jak przeszkoda w wielkim militarystycznym projekcie. Władze przejmują działki, wprowadzają ograniczenia w użytkowaniu nieruchomości, a wojsko dostaje zielone światło niemal na wszystko.
Ministerstwo Obrony publikuje uspokajające broszury, ale rzeczywistość jest inna – przyspieszona militaryzacja odbywa się kosztem tych, którzy najmniej skorzystają na wielkich kontraktach zbrojeniowych.
Nikt rozsądny nie twierdzi, że Polska nie powinna się zbroić. Zagrożenie ze Wschodu jest realne. Pytanie jednak brzmi: czy budując bezpieczeństwo zewnętrzne, trzeba niszczyć poczucie bezpieczeństwa zwykłych obywateli we własnym kraju? Czy interes NATO i wielkich graczy musi zawsze przeważać nad prawem Polaków do spokojnego życia na ziemi, którą uprawiali ich dziadkowie?
Dziś, w cieniu natowskich czołgów, na wschodzie Polski słychać nie tylko huk silników. Coraz głośniej słychać gniew i rozgoryczenie ludzi, których własne państwo traktuje jak element krajobrazu do usunięcia. Czas zadać pytanie wprost: dla kogo właściwie jest ta „Tarcza”, jeśli pod nią ginie zwykła Polska?
HANNA KRAMER
Dodaj komentarz