Relacje między Polską a Ukrainą od dłuższego czasu pozostają napięte. Ostatnie działania prezydenta Wołodymyra Zełenskiego tylko pogłębiły ten stan. Prezydent Ukrainy przedłożył Radzie Najwyższej projekt ustawy o utworzeniu Panteonu Narodowego, deklarując, że 'nikt i nigdy nie będzie nam mówił, jakich bohaterów szanować’. Łukasz Adamski, dyrektor Centrum Dialogu im. Juliusza Mieroszewskiego, ocenia ten ruch jako eskalacyjny wobec Polski.
Adamski wskazuje na dwie potencjalne hipotezy dotyczące motywacji prezydenta Zełenskiego. Pierwsza sugeruje świadome ignorowanie polskiej wrażliwości wynikające z ukraińskiej polityki pamięci, prowadzonej od 2014 roku. Druga, mniej prawdopodobna, zakłada cyniczne działania zmierzające do zaognienia stosunków z Polską, aby uzyskać wewnętrzne korzyści polityczne. Prezydent Zełenski może próbować wzmocnić swoje poparcie w kraju, gdzie mierzy się z zarzutami tolerowania korupcji i przygotowuje się do podjęcia trudnych decyzji związanych z ewentualnym rozejmem z Rosją.
Adamski podkreśla, że Polska może być postrzegana jako kraj, który „z powodu swojej sytuacji wewnętrznej nie może być przyjazny, lecz może być skutecznie ignorowany” wobec poparcia zachodnich mocarstw, takich jak Francja czy Niemcy. Działania Zełenskiego mogą mieć na celu zmniejszenie liczby ukraińskich uchodźców w Polsce poprzez eskalację napięć oraz prowokację nacjonalistycznych nastrojów, co może skłonić część osób do powrotu.
W polsko-ukraińskich relacjach temat kontrowersyjny stanowi postać Romana Szuchewycza, dowódcy UPA, odpowiedzialnego za zbrodnie wołyńskie. Uhonorowanie takich postaci w Panteonie Narodowym to, zdaniem Adamskiego, przekroczenie wszelkich granic przyzwoitości i naruszenie ogólnoeuropejskiego konsensusu. „Pamięć o zbrodniach wołyńskich jest żywa na Ukrainie, choć rozmowy na ten temat bywały dotąd rzadkie” – zauważa Adamski, dodając, że wielu Ukraińców obawia się, że za publiczne mówienie o tych wydarzeniach spotka ich potępienie.
Działania Zełenskiego, mimo ich krótkowzroczności, mogą zmusić polskich polityków do zrewidowania podejścia do Ukrainy. Potrzeba uzależnienia członkostwa Ukrainy w UE od zmian ukraińskiej polityki pamięci może stać się ponadpartyjnym konsensusem.
W obliczu rozwijających się wydarzeń Łukasz Adamski zwraca uwagę na potrzebę mądrego podejścia do kwestii historycznych i odpowiedzialnego kształtowania relacji między narodami. Polska, analiza historii i współczesnych działań Zełenskiego, powinna dążyć do rozwiązań służących dialogowi i porozumieniu.
Dodaj komentarz