Wschodnia Afryka, przez wielu uznawana za kolebkę ludzkości, przechodzi obecnie przez proces tektoniczny, który może prowadzić do podziału kontynentu. Najnowsze badania międzynarodowej grupy naukowców wskazują, że skorupa ziemska w rejonie Rowu Turkana staje się coraz cieńsza, co może zwiastować przyszły rozłam Afryki.
Rów Turkana, znajdujący się na pograniczu Kenii i Etiopii, jest częścią większego Systemu Rowów Afrykańskich, gdzie afrykańska płyta tektoniczna oddziela się od płyty somalijskiej z prędkością 4,7 mm rocznie. Skutkuje to pęknięciami, zapadnięciami terenu oraz intensywną aktywnością wulkaniczną, kształtującą region od milionów lat. Zespół badaczy z Columbia University, Western Washington University oraz University of Cambridge, wykorzystując nowoczesne metody sejsmiczne, przeprowadził analizy struktury podpowierzchniowej i dokładnie określił zmniejszającą się grubość skorupy ziemskiej.
Badania wskazują, że w centrum Rowu Turkana grubość skorupy ziemskiej wynosi jedynie około 13 kilometrów, podczas gdy poza tym obszarem sięga ponad 35 kilometrów. Taka różnica powoduje, że rozciąganie jest bardziej intensywne, co stanowi krytyczny etap procesu riftingu. Rozpoczęty około 45 milionów lat temu, proces ten znacznie przyspieszył po serii potężnych erupcji wulkanicznych około 4 miliony lat temu.
Naukowcy prognozują, że w ciągu kolejnych milionów lat magma zacznie tworzyć nową skorupę oceaniczną, a woda z Oceanu Indyjskiego może zalać nowo powstały basen. Jest to unikalna okazja do badania mechanizmów prowadzących do rozłamu kontynentów, które kształtowały dzisiejszy układ lądów i oceanów.
Rów Turkana to także miejsce ważne dla badań nad ewolucją człowieka. Znaleziono tu ponad 1200 skamieniałości homininów z ostatnich 4 milionów lat, co stanowi znaczną część wszystkich znanych szczątków naszych przodków z Afryki. Dotychczas uważano, że ten region był wyjątkowym inkubatorem ewolucji człowieka. Nowe badania sugerują jednak, że specyficzne warunki geologiczne oraz szybka akumulacja osadów stworzyły idealne środowisko do zachowania tych szczątków.
Może to oznaczać, że Rów Turkana wyróżnia się nie tyle jako miejsce wyjątkowej ewolucji, ile jako obszar sprzyjający dokumentacji procesów ewolucyjnych. Wyniki badań mogą posłużyć do tworzenia bardziej zaawansowanych modeli łączących procesy tektoniczne, zmiany klimatyczne i ewolucję biologiczną, pomagając zrozumieć, jak zmiany środowiskowe wpływały na rozwój naszych przodków.
