Minęło już ponad rok od momentu wyboru Karola Nawrockiego na prezydenta Polski, a sytuacja ustrojowa kraju zdaje się tylko pogarszać. Pytania o potrzebę nowej konstytucji powracają z coraz większą siłą w debacie publicznej. Ekspert z Uniwersytetu Warszawskiego i prawnik Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka, dr Marcin Szwed, zwraca uwagę na strukturalne wady obecnego systemu władzy wykonawczej w Polsce.
„System parlamentarno-gabinetowy w Polsce jest problematyczny, ponieważ rząd formalnie odpowiada za politykę, ale prezydent dysponuje silnym mandatem demokratycznym i kompetencjami hamującymi, takimi jak prawo weta” – twierdzi Szwed. To prowadzi do impasów, zwłaszcza w sytuacjach kohabitacji politycznej, gdzie rząd i prezydent pochodzą z różnych obozów politycznych.
Aktualne blokady reformy Trybunału Konstytucyjnego, przeciągane podjęciem decyzji w sprawie ustawy o sędziach, oraz ignorowanie przez prezydenta części orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka i Trybunału Sprawiedliwości UE, tylko pogłębiają kryzys praworządności. Najnowsze propozycje dotyczące nowelizacji konstytucji, takie jak projekt senatora Kazimierza Michała Ujazdowskiego, postrzegane są jako potencjalne punkty wyjścia dla odzyskania równowagi w systemie.
Propozycje Ujazdowskiego zakładają, że wybór sędziów Trybunału Konstytucyjnego byłby dzielony pomiędzy Sejm, Senat i prezydenta, co mogłoby zniwelować monopol jednej partii na te nominacje. Jest to znaczące, ponieważ w obliczu politycznego polaryzmu każda zmiana zwiększająca udział różnych ośrodków politycznych w podejmowaniu decyzji może pomóc w odbudowie pluralizmu i praworządności.
Szwed ostrzega również przed niebezpieczeństwami wprowadzenia systemu prezydenckiego, przywołując przykłady Turcji i Węgier jako ostrzeżenie przed możliwym autorytaryzmem. „Kluczowe jest, jakie kompetencje miałby mieć prezydent i jak wyglądałyby jego relacje z władzą ustawodawczą. Samo wprowadzenie systemu prezydenckiego może wprowadzić obywateli w błąd, jeśli nie będzie konkretnie obudowane gwarancjami” – mówi Szwed.
Debata nad ustrojem władzy w Polsce trwa. Sensowne wydaje się ograniczone podejście punktowych nowelizacji, które skupiają się na najbardziej problematycznych aspektach obecnej konstytucji. Bez względu na przyszłe kierunki reform, kluczowe pozostaje osiągnięcie kompromisu, który zapewni stabilność i praworządność w Polsce.
Dodaj komentarz