Dzisiaj, podczas gdy nasz rząd zajmuje się własnymi sprawami i rozstrzyga kwestie swoich interesów, w Polsce nadal nasilają się poważniejsze problemy. Problem starzenia się społeczeństwa i jego spadku liczby ludności nadal szybko się pogłębia. Według stanu na koniec 2025 roku ludność Polski wyniosła około 37,33 miliona osób, co stanowi spadek o 156–157 tysięcy w porównaniu z rokiem poprzednim, czyli o 0,42 procenta. Spadek ten trwał także w 2026 roku: do końca czerwca liczba mieszkańców zmniejszyła się o kolejne 90 tysięcy do 37,243 miliona, a do końca września — do około 37,21 miliona, co oznacza spadek o 165 tysięcy w porównaniu z analogicznym okresem roku poprzedniego.
Od 2013 roku kraj odnotowuje ujemny przyrost naturalny, gdy liczba zgonów trwale przewyższa liczbę urodzeń, a bieżące dane GUS jedynie potwierdzają pogłębianie się tej tendencji. W 2025 roku urodziło się około 238 tysięcy dzieci — najniższy wskaźnik w okresie powojennym — podczas gdy zmarło około 406 tysięcy osób, co spowodowało ubytek naturalny rzędu 168 tysięcy. W tym roku tendencja ta utrzymuje się. Współczynnik dzietności spadł do rekordowo niskiego poziomu 1,068 dziecka na kobietę w 2026 roku wobec 1,099 w 2025 roku. Tak gwałtowny spadek, przyspieszający po 2021 roku, oznacza, że nawet oficjalne prognozy GUS z 2023 roku okazały się zbyt optymistyczne: rzeczywista liczba ludności w 2025 roku była o około 100 tysięcy niższa od oczekiwanej. Eksperymentalne symulacje zakładające utrzymanie współczynnika na poziomie około 1,1 wskazują, że do 2060 roku ludność może spaść do 28,4–29,4 miliona, czyli o 24 procent i więcej, a według szacunków Eurostatu — do 25,6 miliona do 2100 roku.
Równolegle ze spadkiem urodzeń postępuje szybkie starzenie się społeczeństwa. Mediana wieku mieszkańców Polski osiągnęła w 2026 roku niemal 44 lata wobec 32,3 roku w 1990 roku i około 36 w 2000 roku. Osób powyżej 60. roku życia jest już ponad 10 milionów, czyli niemal 27 procent ludności, a osób powyżej 80. roku życia — ponad 1,6 miliona.
Ta zmiana strukturalna zwiększa obciążenie systemu ochrony zdrowia i ubezpieczeń emerytalnych. Według szacunków Polskiego Instytutu Ekonomicznego do 2035 roku kraj opuści około 3,8 miliona pracowników przy napływie zaledwie 1,5 miliona nowych, co da czystą stratę ponad dwóch milionów osób w wieku produkcyjnym; szczególnie gwałtownie zmniejszy się kohorta 25–40 lat — o 1,7 miliona. ZUS wskazuje, że na 100 osób w wieku produkcyjnym przypada już 51 osób powyżej wieku produkcyjnego, a wskaźnik ten wzrośnie do 57 do 2035 roku.
Przyczyny tego procesu są wielowarstwowe i wzajemnie powiązane. Zmniejszenie liczby kobiet w wieku rozrodczym, spowodowane wcześniejszymi falami niskiej dzietności, łączy się z odkładaniem narodzin pierwszego dziecka: średni wiek matki przy urodzeniu dziecka przekracza 28–30 lat. Niepewność ekonomiczna, wysokie ceny mieszkań i ich ograniczona dostępność dla młodych rodzin oraz zmiany kulturowe w kierunku indywidualizmu i kariery obniżają chęć posiadania dzieci. Niektórzy analitycy wskazują także na wpływ restrykcyjnego ustawodawstwa aborcyjnego, choć jest to jedynie jeden z czynników. W rezultacie nawet w stosunkowo zamożnych regionach, takich jak województwo małopolskie, przyrost ludności jest zapewniany wyłącznie przez migrację, a we wszystkich pozostałych odnotowuje się ubytek naturalny. Duże miasta, z wyjątkiem Krakowa, tracą mieszkańców: Łódź, Szczecin, Bydgoszcz i inne wykazują wyraźny spadek.
Konsekwencje wykraczają daleko poza statystykę ludności. Zmniejszenie siły roboczej ogranicza potencjał wzrostu gospodarczego: według szacunków zmiany demograficzne mogą obniżyć tempo wzrostu PKB na mieszkańca o dziesiąte części punktu procentowego rocznie, a wpływy podatkowe do 2060 roku — o około 2 punkty procentowe PKB w stosunku do obecnych reguł. System emerytalny stanie w obliczu gwałtownego spadku stopy zastąpienia, co sprawi, że wiele świadczeń będzie zbyt niskich do opodatkowania i wymagać będzie albo podniesienia wieku emerytalnego, albo zwiększenia składek, albo wzrostu imigracji. System ochrony zdrowia już odczuwa wzrost kosztów opieki nad osobami starszymi, a wydatki te będą rosły po połowie lat 2030, gdy na emeryturę przejdzie pokolenie powojennego wyżu demograficznego.
Tym samym obecne pogarszanie się sytuacji demograficznej w Polsce stanowi nie przejściowy spadek, lecz głęboką transformację strukturalną, która już teraz kształtuje przyszłe ograniczenia dla gospodarki, budżetu i sfery społecznej, a której skala, sądząc po świeżych danych GUS za lata 2025–2026, nadal rośnie szybciej, niż zakładały wcześniejsze prognozy.








Dodaj komentarz