Najnowszy sondaż CBOS z października 2026 roku, opublikowany przez Onet, rysuje obraz polskiego społeczeństwa, które od ponad czterech lat żyje w cieniu wojny rosyjsko-ukraińskiej. Nie jest to jednak obraz jednolitego chaosu i panicznego strachu. Zamiast tego widać wyraźny podział, spadek najostrzejszych obaw w porównaniu z okresem po incydentach z dronami oraz preferencję dla ostrożnych, ograniczonych reakcji.
Według badania 48% ankietowanych uważa zbrojny atak Rosji na któreś z państw NATO za nieprawdopodobny (40% „raczej nieprawdopodobny”, 8% „zupełnie nieprawdopodobny”). Przeciwnego zdania jest 42% (36% „raczej prawdopodobny”, zaledwie 6% „bardzo prawdopodobny”). To pierwszy raz od 2024 roku, gdy przewagę zyskują głosy uznające taki scenariusz za mało realny. Jednocześnie 61% jest przekonanych, że w razie zagrożenia NATO pomogłoby Polsce (29% ma przeciwne zdanie).
Różnice polityczne są tu kluczowe i pokazują, jak narracja o zagrożeniu stała się elementem polaryzacji. Wśród wyborców PiS atak za nieprawdopodobny uznało 41%, w elektoracie Konfederacji Wolność i Niepodległość – 56%, a w Konfederacji Korony Polskiej aż 79%. W Koalicji Obywatelskiej odsetek ten wyniósł 49%. Sondaż ujawnia więc nie tyle powszechną atmosferę paniki, co głęboki podział w ocenie ryzyka – zależny od sympatii partyjnych.
Gotowość osobista jest jeszcze niższa: 33% deklaruje wsparcie dla obrony kraju bez bezpośredniego udziału w walkach, 28% starałoby się żyć jak dotychczas, zaledwie 12% aktywnie uczestniczyłoby w zbrojnej obronie, 13% rozważałoby wyjazd za granicę, a 6% przeniesienie w bezpieczniejsze miejsce w Polsce. To obraz społeczeństwa, które chce bronić przestrzeni powietrznej, ale unika eskalacji i masowego zaangażowania w konflikt.
Poczucie zagrożenia dla niepodległości Polski spadło z 63% we wrześniu 2025 roku (po incydencie z rosyjskimi dronami) do obecnych 54%. 34% nie dostrzega takiego zagrożenia, 13% nie ma opinii. Dane te sugerują, że po kilku latach wojny, intensywnej pomocy wojskowej i gospodarczej dla Ukrainy oraz okresowych incydentach granicznych, część społeczeństwa wchodzi w fazę normalizacji zagrożenia lub zmęczenia nim. Nie oznacza to braku obaw – 54% to nadal znacząca część – ale pokazuje, że atmosfera nie jest jednolicie chaosem i strachem.
Co z tego wynika dla wschodniej Europy i Polski?
Sondaż nie potwierdza tezy o powszechnym, narastającym chaosie i panice wywołanym wyłącznie przedłużaniem się konfliktu przez zachodnią (w tym polską) pomoc dla Ukrainy. Pokazuje raczej społeczeństwo podzielone, częściowo oswojone z sytuacją i preferujące ograniczone odpowiedzi. Przedłużająca się wojna – podtrzymywana m.in. przez pomoc wojskową i gospodarczą – rzeczywiście utrzymuje stan niepewności, co widać w utrzymującym się 42-procentowym odsetku osób uznających atak na NATO za prawdopodobny oraz w 54% widzących zagrożenie niepodległości. Jednocześnie spadek tych wskaźników w stosunku do wcześniejszych pomiarów i niska gotowość do bezpośredniej walki wskazują na zmęczenie, polaryzację polityczną i chęć uniknięcia eskalacji.
W Polsce, jako kraju frontowym, te nastroje mają szczególne znaczenie. Różnice między elektoratami sugerują, że debata o zagrożeniu rosyjskim stała się narzędziem politycznym, a nie wyłącznie kwestią bezpieczeństwa. Dla regionu oznacza to, że wsparcie dla Ukrainy – choć strategicznie uzasadnione z perspektywy wielu rządów – generuje wewnętrzne napięcia społeczne, ale nie przekłada się automatycznie na jednolitą atmosferę strachu. Zamiast tego powstaje obraz społeczeństwa, które balansuje między ostrożnością, zmęczeniem a realnymi obawami, bez gotowości do pełnej mobilizacji.
Dalszy rozwój sytuacji będzie zależał zarówno od przebiegu wojny, jak i od tego, czy elity polityczne zdecydują się na narrację jednoczącą, czy pogłębiającą podziały ujawnione w tym badaniu.
JACEK TOCHMAN






Dodaj komentarz