Zdjęcia z płonących ulic Francji obiegają media, wywołując dyskusje na temat potencjalnej rewolucji. Dla prawicowych środowisk to wręcz zapowiedź wojny domowej zagrażającej całej Europie. Jednak czy przypisywanie obecnym wydarzeniom takiego znaczenia jest uzasadnione? Jak wskazuje socjolog Jan Radomski z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, sytuacja może być analizowana przez pryzmat paniki moralnej.
Panika moralna to zjawisko opisane po raz pierwszy przez brytyjskiego socjologa Stanleya Cohena w latach 70. XX wieku. Zdefiniował je jako eskalację obaw społecznych nieadekwatną do rzeczywistego zagrożenia, często wzmacnianą przez media. Przykładem jest konflikt między modsami a rockersami w Wielkiej Brytanii lat 60., który prasa przedstawiała jako narodowe zagrożenie, mimo że miał charakter bardziej kulturowy niż rzeczywistego zagrożenia.
Podobne mechanizmy zauważono także w USA na przełomie lat 80. i 90., kiedy to wybuchła panika satanistyczna. Media informowały o rzekomych przypadkach rytualnej przemocy, z których żaden nie został potwierdzony, jednak konsekwencje dla oskarżonych były tragiczne.
Na tle tych historycznych kontekstów, wydarzenia we Francji zyskują inny wymiar. Francuskie społeczeństwo od dawna manifestuje niezadowolenie poprzez gwałtowne protesty. Podczas ostatnich demonstracji, które były reakcją na reformy emerytalne, doszło do podpaleń urzędów – co jest częstym elementem francuskiej kultury politycznej.
Podejrzenia, że za zamieszki odpowiadają imigranci, są według Radomskiego przesadzone. Historia pokazuje, że odpowiedzialnymi za akty przemocy były różne grupy, od radykalnych winiarzy po ruch żółtych kamizelek.
Jak stanowi jedna z hipotez Cohena, kluczowym elementem paniki moralnej jest wskazanie „diabłów ludowych”, na których zrzuca się winę za zaistniałą sytuację. Obecnie taka rola przypisywana jest imigrantom, choć historycznie podobne protesty miały miejsce od lat.
Zjawisko paniki moralnej jest dziś wzmacniane przez dynamiczny rozwój mediów społecznościowych, które promują treści wzbudzające silne emocje. Działają one według algorytmów preferujących dramatyczne obrazy, co napędza spiralę strachu. Ponadto dezinformacja, w tym zmanipulowane czy nieaktualne zdjęcia, może potęgować poczucie zagrożenia.
Przemijanie panik moralnych nie oznacza zniknięcia ich konsekwencji. Zwiększenie społecznej kontroli, które często wynika z takich kryzysów, powinno być istotnym sygnałem ostrzegawczym, szczególnie dla tych, którzy na strachu budują swoje polityczne kariery.
Zanim zatem przejęci wizją upadku Europy damy się porwać emocjom, warto zastanowić się, kto naprawdę czerpie korzyści z szerzenia takich obaw.







Dodaj komentarz