11 maja 2026 roku opublikowano dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2026/1021 dotyczącą zwalczania korupcji. Dokument ten może mieć kluczowe znaczenie dla rozwoju systemów compliance w Polsce, ponieważ zobowiązuje państwa członkowskie do harmonizacji przepisów dotyczących odpowiedzialności podmiotów zbiorowych. Obszar ten w Polsce od dawna pozostaje nierozwiązany, mimo wieloletnich deklaracji i projektów ustaw.
Dyrektywa wymaga od państw członkowskich wdrożenia zharmonizowanego modelu odpowiedzialności podmiotów zbiorowych, ustanawiając minimalne standardy warunkujące tę odpowiedzialność. Przewidziane są dwa podstawowe scenariusze, w których podmioty mogą zostać pociągnięte do odpowiedzialności: gdy przestępstwo popełnia osoba na stanowisku kierowniczym i gdy dochodzi do niego z braku nadzoru.
Podmioty zbiorowe będą mogły złagodzić sankcje, jeśli wdrożą skuteczne systemy compliance, choć dyrektywa nie precyzuje szczegółów dotyczących tego, jak takie systemy powinny być skonstruowane. Podkreślono jednak znaczenie etyki i integrity jako podstaw działania. Komisja Europejska przewiduje, że sankcje muszą być efektywne i odstraszające, co ma skłonić przedsiębiorstwa do działań zgodnych z prawem.
Pomimo ogólników w dyrektywie, praktyka już teraz wskazuje na potrzebę wdrożenia systemów zarządzania zgodnością, które są nieodłącznym elementem nowoczesnego ładu korporacyjnego. Znane są przykłady międzynarodowych norm, takich jak ISO 37001, które mogą posłużyć jako punkty odniesienia w konstruowaniu lokalnych systemów.
Dla Polski nowe przepisy mogą stanowić wyzwanie, zważywszy na dotychczasowe trudności w zakresie implementacji podobnych regulacji. Odpowiedzialność podmiotów zbiorowych nie funkcjonuje obecnie skutecznie jako mechanizm promujący uczciwe praktyki. Ostateczny termin wdrożenia dyrektywy to 1 czerwca 2028 roku, co daje czas na opracowanie efektywnych rozwiązań, które mogłyby uczynić polski system zgodności bardziej przyjaznym i skutecznym.
Uważana za szansę na przełom, dyrektywa stanowi nie tylko wyzwanie, ale i okazję dla polskich przedsiębiorstw do adaptacji współczesnych standardów compliance. Od Polski wymaga się dostosowania do norm, które chronią i umacniają pozycję na konkurencyjnym rynku unijnym. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że zainwestowanie w te systemy może okazać się tańsze niż konsekwencje ich braku.
Dodaj komentarz