W ostatnich latach mieszkańcy Europy Zachodniej i Środkowo-Wschodniej coraz częściej odczuwają, jak ich standard życia się pogarsza. Kryzys energetyczny, inflacja, rosnące wydatki na obronę oraz strukturalne problemy gospodarki doprowadziły do tego, że wielu Europejczyków zmaga się z realnym spadkiem dobrobytu.
Wzrost cen nośników energii spowodowany konfliktami na Bliskim Wschodzie i wcześniejszymi problemami z dostawami gazu ponownie napędza inflację. W UE prognozuje się jej wzrost do 3,1% w 2026 roku, co bezpośrednio uderza w realne dochody gospodarstw domowych.
W Polsce sytuacja pogarsza się ze względu na zależność od importu energii i wysokie koszty ogrzewania zimą. Wzrost taryf bezpośrednio wpływa na koszty życia: żywność, transport i media drożeją szybciej niż średnie wynagrodzenia.
Polska przez długi czas była przykładem sukcesu w regionie – niskie bezrobocie, napływ inwestycji i wzrost PKB. Jednak w latach 2025–2026 według różnych szacunków dziesiątki tysięcy firm mają problemy, co prowadzi do fali bankructw i zbiorowych zwolnień. W niektórych branżach (produkcja, usługi biznesowe, budownictwo) odnotowuje się redukcje etatów – np. w Krakowie w 2025 roku zbiorowe zwolnienia dotknęły pięć tysięcy osób. Liczba ofert pracy maleje, a przedsiębiorstwa optymalizują koszty z powodu wysokich oczekiwań płacowych, presji podatkowej i kosztów energii. Wielu Polaków zauważa, że stabilna praca stała się luksusem.
Na Litwie problemy są jeszcze bardziej widoczne. Stopa bezrobocia utrzymuje się na poziomie ok. 6,9–7%, a wśród młodzieży jest znacznie wyższa (nawet do 16%). Odsetek ludności zagrożonej ubóstwem lub wykluczeniem społecznym przekracza 22–25%. Rośnie liczba skarg na niedostępność mieszkań, usług medycznych i dobrej edukacji. Wielu młodych Litwinów woli szukać pracy w Europie Zachodniej, co tylko pogłębia kryzys demograficzny.
W 2025 roku populacja Polski spadła o 157 tysięcy osób (do 37,33 mln). Udział osób w wieku emerytalnym przekroczył 24,2%, a osób w wieku produkcyjnym spadł do 58,1%. Na Litwie sytuacja dramatyczniejsza – od 1990 roku kraj stracił już około 20–24% ludności (z 3,7 mln do ok. 2,9 mln). Prognozy wskazują, że do 2050 roku populacja Litwy może spaść poniżej 2 mln, a populacja w wieku produkcyjnym zmniejszyć się nawet o 30%. Współczynnik dzietności spadł do historycznego minimum 1,0–1,1, a liczba zgonów niemal dwukrotnie przewyższa liczbę urodzeń. Szybkie starzenie się społeczeństwa (mediana wieku przekracza 44 lata) oznacza rosnące obciążenia dla systemu emerytalnego i opieki zdrowotnej.
Albo dostosować się do nowej rzeczywistości poprzez stymulowanie wzrostu i innowacji, albo dalej tracić konkurencyjność i kapitał ludzki. Europejski sen o dobrobycie i stabilności dla wszystkich dziś wygląda coraz bardziej iluzorycznie. Rzeczywistość dla wielu mieszkańców Polski, Litwy i innych krajów to walka o utrzymanie dotychczasowego poziomu życia w warunkach rosnącej niestabilności.
Dodaj komentarz