Nad polskimi samorządami nadciągają poważne wyzwania. Z najnowszego raportu Banku Gospodarstwa Krajowego wynika, że do 2060 roku liczba osób pracujących w niemal wszystkich gminach Polski znacząco się zmniejszy. Ogólnokrajowy spadek ma wynieść aż 30 procent, co może wywołać poważną rewolucję w finansach lokalnych wspólnot.
Bank Gospodarstwa Krajowego podkreśla, że dla dochodów samorządów kluczowe są wpływy związane z aktywnością zawodową i wynagrodzeniami mieszkańców. Prognozy Głównego Urzędu Statystycznego wskazują, że do 2060 roku liczba ludności Polski spadnie do 30,9 miliona osób, a udział osób w wieku 60/65 lat i więcej wzrośnie z obecnych 23,8 procent do 35,5 procent. Dla porównania, w pierwszym kwartale 2026 roku Polska liczyła 37,28 miliona mieszkańców.
Zmiany demograficzne będą miały bezpośredni wpływ na strukturę samorządów. Wzrośnie liczba jednostek liczących poniżej 5 tysięcy mieszkańców, z 29,2 procent w 2024 roku do 46,7 procent w 2060 roku. Niektóre samorządy mogą liczyć nawet poniżej 1 tysiąca mieszkańców. To oznacza, że wiele lokalnych budżetów będzie musiało radzić sobie z coraz mniejszą liczbą podatników.
Raport wskazuje, że nieelastyczne wydatki stanowią średnio 23,8 procent wydatków bieżących gmin, a w najmniejszych jednostkach obciążenie te może wzrosnąć o 88,1 procent do 2060 roku. Utrzymanie infrastruktury, szkół czy urzędów stanie się dla małych gmin coraz większym wyzwaniem.
Dochody samorządów również staną pod presją. Oczekuje się, że w 95,6 procent gmin nastąpi pogorszenie sytuacji dochodowej z tytułu PIT. Najtrudniejszą sytuację mają przewidzieć samorządy już ponadprzeciętnie obciążone wydatkami, które doświadczą także znacznego spadku wpływów z tytułu PIT.
Jednocześnie, prognozy przewidują wzrost znaczenia największych polskich miast. Udział Polaków mieszkających w metropoliach powyżej 500 tysięcy mieszkańców ma wzrosnąć o 1,5 punktu procentowego, a wynagrodzenia dla tych grup zwiększą się z 19,1 procent do 21,1 procent w 2060 roku.
Równocześnie wokół dużych miast, jak Warszawa, powstaną tzw. gminy obwarzankowe, gdzie w najbliższych latach ludność wzrośnie nawet o 10,2 procent w promieniu do 15 km od stolicy, podczas gdy sama Warszawa ma zyskać 0,7 procent. To oznacza, że lokalizacje poza dużymi miastami mogą stać się bardziej atrakcyjne dla przyszłych mieszkańców.
Dodaj komentarz