Francuskie ulice są dziś sceną protestów, które niektórzy media i politycy przedstawiają jako początek rewolucji, a nawet upadek Europy. Dla prawicowej retoryki, to wojna domowa, zwiastująca koniec starego porządku. Jednak czy te dramatyczne interpretacje oddają rzeczywistość? Analiza socjologa Jana Radomskiego wskazuje na inny wymiar tych wydarzeń, zbliżony raczej do fenomenu opisanego w latach 70. przez Stanleya Cohena jako panika moralna.
Cohen badał, jak media i społeczeństwo reagowały na kulturowe zamieszki w Wielkiej Brytanii lat 60., wskazując na wyolbrzymianie zagrożenia poprzez prezentację określonych grup jako wrogów publicznych. Dzisiaj, według Radomskiego, podobne mechanizmy działają we Francji. Polityczne niepokoje nie są dla tego kraju niczym nowym. Historia zna liczne przypadki gwałtownych starć, wyrażających sprzeciw wobec polityki państwa.
Przykłady protestów we Francji z ostatnich lat pokazują, że akcje takie jak podpalenie ratusza czy zamach bombowy zorganizowany przez radykalną grupę winiarzy, nie są nowością. Demonstrowanie niezadowolenia z pomocą przemocy, choć kontrowersyjne, jest tam formą politycznego wyrazu, który nie zawsze ma związek z masową migracją.
Jednak to właśnie imigranci często są demonizowani jako główni sprawcy niepokojów, co idealnie wpisuje się w ramy paniki moralnej. Kreacja 'diabłów ludowych’, czyli wskazanie grupy winowajców, to kluczowy element takich zjawisk. Aktualnie, w kontekście medialnym i politycznym, to imigranci zostali obsadzeni w tej roli, mimo że gwałtowne protesty we Francji mają znacznie bardziej złożoną historię i przyczyny.
Panika moralna żywi się emocjami, które napędzają media i polityków próbujących przenieść odpowiedzialność za złożone problemy na konkretną grupę społeczną. Iluzja zagrożenia kulturowego czy ekonomicznego, choć może przynosić doraźne korzyści polityczne, długoterminowo prowadzi do nienawiści i podziałów.
Cohen zwracał uwagę na amplifikację dewiacji, gdzie sztucznie napędzane poczucie zagrożenia może skłaniać członków takich grup do rzeczywistego odrzucenia wartości społeczeństw, które ich stygmatyzują. W dobie mediów społecznościowych, proces ten jest przyspieszany przez algorytmy promujące najbardziej emocjonalne treści.
Rola mediów jest w tym przypadku nie do przecenienia. Zamiast tylko relacjonować, często projektują one określony obraz rzeczywistości, co widoczne jest na przykładzie rzekomego 'zagrożenia’ ze strony imigrantów wobec Europy. Nawet zdjęcia z AI czy archiwalne nagrania z innych wydarzeń są wprowadzane do obiegu jako 'dowody’.
Konsekwencje paniki moralnej, choć mogą się wydawać chwilowe, przenoszą się na realia polityczne i społeczne. Mogą prowadzić do zaostrzenia przepisów i zwiększenia kontroli społecznej, a co za tym idzie, paradoksalnie największe szkody poniosą ci, którzy na panice budują swoje władztwo.
Dlatego, zanim damy się ponieść narracjom o płonącej Francji i upadającej Europie, warto zadać sobie jedno pytanie: kto i dlaczego chce wzbudzać nasz strach?
Dodaj komentarz