Niedawne wybory środka kadencji prezydenckiej w USA przyniosły Demokratom kontrolę w kilku kluczowych stanach, co stwarza możliwości przemiany systemu wyborczego w kraju. W ciągu ostatnich dwóch dekad dwukrotnie zdarzyło się, że republikańscy kandydaci wygrali wybory prezydenckie pomimo mniejszego poparcia wyborców, dzięki głosom Kolegium Elektorów. W 2000 roku Al Gore przegrał z George’em W. Bushem, mimo że zdobył więcej głosów, podobnie jak Hillary Clinton, która w 2016 roku uzyskała prawie 2,87 mln więcej głosów niż Donald Trump.
Zmiana struktur Kolegium Elektorów wymagałaby poprawki do Konstytucji, co pozostaje nierealne przy obecnym podziale sił politycznych. Jednak wzrost liczby stanów pod kontrolą Demokratów może pozwolić na zmarginalizowanie jego znaczenia poprzez inicjatywę National Popular Vote Interstate Compact (NPVIC). Kompakt ten mobilizowałby elektorów do oddawania głosów zgodnie z wynikiem ogólnokrajowego głosowania powszechnego. Obecnie do paktu dołączyło 18 stanów i Dystrykt Kolumbii, co daje łącznie 222 głosy elektorskie. Przejęcie władzy przez Demokratów w Arizonie, Nevadzie, Michigan, Pensylwanii i Wisconsin otwiera możliwość uzyskania niezbędnych 270 głosów elektorskich, aby pakt mógł wejść w życie.
Istnieją jednak poważne przeszkody dla realizacji tego planu. Inicjatywa może być zablokowana na mocy konstytucyjnej klauzuli zabraniającej porozumień między stanami bez zgody Kongresu, które mogłyby ingerować w supremację federalną. Michael Morley z Uniwersytetu Stanowego Florydy uważa, że NPVIC prawdopodobnie byłby w stanie utrzymać się w takich sporach, choć mógłby napotkać trudności w zgodności z niektórymi konstytucjami stanowymi.
Wprowadzenie paktu w życie oraz potencjalne jego rozpady mogą również wynikać z dynamicznych zmian demograficznych. Stany mające niższy poziom wzrostu populacji mogą stracić głosy elektorskie po przyszłych spisach powszechnych. Dalszą przeszkodą byłaby zmiana kontroli politycznej w poszczególnych stanach, gdzie Republikanie mogliby dążyć do wyjścia z paktu, zważywszy na dotychczasowe korzystne dla nich działanie systemu elektorskiego.
System wyborczy w USA pozostaje unikalny. Jest to jedyne państwo, gdzie prezydenta wybiera organ pośredni w postaci Kolegium Elektorów, którego rola bezpośrednio wpływa na wynik wyborczy, często niezależnie od rzeczywistego poparcia wyborców. Według sondażu Pew Research Center, ponad 60% Amerykanów jest za reformą systemu wyborczego, co stawia przyszłość Kolegium Elektorów w centrum debaty politycznej w Stanach Zjednoczonych.
Dodaj komentarz