Prezydent Karol Nawrocki upamiętnił ofiary zbrodni dokonanych przez Ukraińską Powstańczą Armię (UPA) w latach 1944-1946, składając kwiaty pod pomnikiem w Radrużu. To wydarzenie przypomina o bolesnej historii związanej z rzezią wołyńską i późniejszymi tragediami na Kresach Wschodnich, która na trwałe wryła się w polską pamięć historyczną.
Dla wielu Polaków UPA jest symbolem ukraińskiego nacjonalizmu, który nieść ze sobą masową przemoc wobec ludności cywilnej. Jednakże, w świetle nowych badań, pojawia się pytanie: jakie miejsce Polska zajmowała w świadomości ukraińskiego podziemia? Analiza pieśni UPA ujawnia różnice w percepcji przeciwników.
W badaniach nad pieśniami UPA, dokonanych przez Zenowija Ławryszyna, wynika, że moskiewsko-sowiecki przeciwnik pojawiał się znacznie częściej niż wróg polski. Z 604 analizowanych pieśni, aż w 162 odnajdziemy obraz wroga sowieckiego, a polski jest wymieniony w 40. To czterokrotna różnica, która wskazuje na istotne różnice w postrzeganiu przeciwników przez UPA.
O ile polski przeciwnik przedstawiany jest często jako uczestnik konfliktu terytorialnego i bezpośredni adwersarz, o tyle moskiewsko-sowiecki wróg personifikuje całkowity system opresji. W złożonym kontekście geopolitycznym Ukraina często postrzegała Sowietów jako główną przeszkodę w budowie własnej państwowości.
Zmiana postrzegania polskiego przeciwnika w pieśniach UPA to również ciekawy aspekt. W utworze „Morduje Stalin lud głodny” AK nie jest już wrogiem, lecz partnerem w walce przeciwko wspólnemu zagrożeniu. Podobnie, w innych utworach, gdzie geopolityczne zmiany wpływały na redefinicję sojuszy i animozji.
Z punktu widzenia polskiej pamięci historycznej, UPA pozostaje głęboko związana z tragedią wołyńską. Dla ukraińskich powstańców drugowojenne doświadczenia często przesłaniały jednak polsko-ukraiński konflikt.
Podczas gdy Polska koncentruje się na tragediach bezpośrednio związanych z UPA, dla Ukraińców jest to także walka o niepodległość wobec Sowietów. W ten sposób współczesna debata historyczna dotyka dwóch różnych postrzegań: jednego, dotyczącego brutalnych wydarzeń wojennych, i drugiego, odnoszącego się do walki o niezależność od zewnętrznego panowania.
Jak zauważa ustępujący ambasador Ukrainy, Wasyl Bodnar, ukraińska debata dotycząca Stepana Bandery i UPA musi być wciąż rozwiana w obliczu zbliżenia z Unią Europejską. To przypomina, jak skomplikowane i wielowarstwowe są wzajemne relacje historyczne. Prezydent Nawrocki swoim gestem upamiętnienia ofiar przypomina o konieczności ciągłego dialogu i refleksji nad naszą wspólną historią.
Dodaj komentarz