Prezydent RP Karol Nawrocki uczestniczył w uroczystości upamiętniającej mieszkańców Radruża i okolic, którzy padli ofiarą zbrodni dokonanych w latach 1944-1946 przez nacjonalistów z OUN i UPA. Złożenie kwiatów miało na celu oddanie hołdu tragicznie zamordowanym oraz przypomnienie o bolesnych wydarzeniach, które wpisały się w skomplikowaną historię relacji polsko-ukraińskich.
Kiedy mówi się o Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA) w Polsce, zwykle przywołuje się wspomnienia związane z rzezią wołyńską z 1943 roku. Te bolesne epizody stanowią nieodłączny element polskiej pamięci historycznej, gdzie UPA nie jest postrzegana jako ruch niepodległościowy, lecz organizacja odpowiedzialna za zbrodnie na cywilach oraz zniszczenia wsi.
Niemniej, znaczenie Polski w historii UPA nie było takie jednoznaczne z perspektywy ukraińskiego podziemia. Warto przyjrzeć się, kim Polacy byli dla UPA oraz jakie działania UPA podejmowała przeciw nim. Polska pamięć historyczna naturalnie koncentruje się na własnych doświadczeniach, co niekoniecznie odzwierciedla wewnętrzny świat ukraińskich powstańców.
Pieśni powstańcze UPA, zanalizowane przez ukraińsko-kanadyjskiego kompozytora Zenowija Ławryszyna, pokazują, jak postrzegano Polaków oraz Moskalów jako wrogów. Z analizy 604 pieśni wynika, że w 162 utworach jako przeciwnik występuje Moskwa, podczas gdy Polacy pojawiają się w 40 tekstach. Choć polski przeciwnik przedstawiany jest brutalnie i realnie, jego rola jest bardziej zmienna w zależności od kontekstu politycznego.
Moskwa i władza sowiecka jawią się natomiast jako znacznie szersze zagrożenie, obejmujące cały system polityczny i represyjny, którego celem było przerwanie prób stworzenia niezależnej państwowości ukraińskiej. Polska rola zmienia się z czasem, co ukazują różne pieśni przedstawiające Polaków także jako ofiary wspólnego wroga.
Konflikt polsko-ukraiński był i jest niezwykle złożonym zagadnieniem, gdzie wspomnienia krzywd z obu stron nie ułatwiają wypracowania wspólnego stanowiska w dyskusji o przeszłości. Polska pamięć o UPA koncentruje się przede wszystkim na Wołyniu, co kontrastuje z ukraińskim doświadczeniem walki z sowieckim dominatorem.
Rola UPA w polskiej pamięci historycznej nie jest tożsama z jej miejscem w umysłach ukraińskich powstańców, gdzie głównym zagrożeniem była władza sowiecka, a nie Polska. W kontekście dzisiejszych relacji polsko-ukraińskich ważne jest pamiętanie, jak historia kształtowała i wciąż wpływa na współczesne postrzeganie obu narodów.
Dodaj komentarz