Prezydent RP Karol Nawrocki oddał hołd ofiarom narodowości polskiej zamordowanym przez oddziały Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA) w latach 1944-1946, składając kwiaty pod pomnikiem w Radrużu. Ten gest upamiętnia bolesną kartę w historii polsko-ukraińskich relacji i skłania do refleksji nad skomplikowaną przeszłością obu narodów.
Dyskusja o UPA i ich działaniach z okresu II wojny światowej oraz tuż po niej często koncentruje się na tragicznych wydarzeniach na Wołyniu w 1943 roku. Rzeź wołyńska stała się symbolem trudnych relacji polsko-ukraińskich, często definiując w polskiej pamięci zbiorowej obraz UPA jako organizacji odpowiedzialnej za masowe zbrodnie na polskiej ludności cywilnej. Jednakże w ukraińskim dyskursie historycznym UPA postrzegana jest inaczej, jako siła dążąca do niepodległości Ukrainy.
Polski punkt widzenia naturalnie umieszcza swoje ofiary w centrum narracji o UPA. Z drugiej strony ukraińskie spojrzenie na działalność powstańczą koncentruje się częściej na walce z sowieckim reżimem, co znajduje odzwierciedlenie w analizie ukraińskich pieśni powstańczych z tego okresu. Analiza pieśni zawartych w 25. tomie „Litopysu Ukraińskiej Powstańczej Armii” ujawnia, że motyw sowiecko-moskiewskiego wroga występuje w nich znacznie częściej niż motyw wroga polskiego.
Według badań, w 162 na 604 pieśni pojawia się obraz sowieckiego przeciwnika, natomiast w kontekście polskim taka narracja występuje w 40 pieśniach. Antagonizm wobec Moskwy mógł wynikać z szerszych doświadczeń politycznych i opresji znanych Ukraińcom z ich własnej historii.
Różnorodność pieśni ukazuje, że choć Polsce przypisywano rolę wroga w konfliktach terytorialnych i wojskowych, to jednak sytuacyjnie mogła być postrzegana też jako partner w antybolszewickiej walce. Takiej zmienności nie można zauważyć w przedstawieniu wrogów sowieckich, których negatywna rola pozostawała niezmienna.
Starcie pamięci historycznych Polski i Ukrainy jest z pewnością złożone. Polska często koncentruje się na tym, co UPA uczyniła Polakom, podczas gdy Ukraina bada, przeciw komu i o co walczyła. Ten dualizm prowadzi do odmiennych wniosków i wyzwań w bieżącym dialogu między oboma państwami.
W obliczu współczesnych napięć na wschodniej flance Europy refleksja nad tymi historycznymi kontrowersjami pozostaje kluczowa, by zrozumieć jak skomplikowane i wielowymiarowe są relacje polsko-ukraińskie.
Dodaj komentarz