Polska wykonała ogromne kroki w procesie konwergencji z krajami OECD, zwiększając swoje PKB per capita z 49% do prawie 80% średniej OECD w latach 2004-2022. To osiągnięcie wynikało z integracji europejskiej, inwestycji zagranicznych, dyscypliny makroekonomicznej i rozwoju przemysłowego. Obecnie kraj stoi przed nowymi wyzwaniami związanymi z rosnącymi płacami i przeciążeniami demograficznymi, co wymaga innowacji w dziedzinie technologii krytycznych.
Polska, która w ramach NATO przeznaczyła 4,48% swojego PKB na obronność w 2025 roku, nieustannie zwiększa swoje inwestycje w tym sektorze, co czyni ją jednym z liderów w tej dziedzinie w Europie. Pomimo szeroko rozwiniętej bazy inżynierskiej i dynamicznego rynku venture capital, w Polsce nie ma rodzimych jednorożców technologii obronnych, które mogłyby konkurować na światowej scenie.
Strategia długoterminowa skupia się na rozwoju innowacyjnych przedsiębiorstw, które mogłyby wzmocnić krajową suwerenność technologiczną poprzez kontrolę nad wiedzą i własnością intelektualną. Polska ma potencjał, aby przekuć swoje dotychczasowe sukcesy gospodarcze w stworzenie środowiska sprzyjającego rodzimym technologiom o podwójnym zastosowaniu.
Wyzwaniem jest jednak przejście z modelu konwergencji do zaawansowanej technologicznie gospodarki, unikając tzw. pułapki średniej technologii. Polska, z udziałem 25% produktów z sektorów technologicznych w eksporcie, pozostaje w tyle za krajami takimi jak Słowacja czy Czechy. Aby to zmienić, musi zwiększyć inwestycje w badania i rozwój (B+R) i skupić się na tworzeniu innowacji na krajowym podłożu.
Ponadto, struktura własności kapitałowej w Polsce pozostaje asymetryczna. Pomimo że kraj przyciąga znaczne zagraniczne inwestycje, rodzime inwestycje za granicą stanowią zaledwie ułamek tego poziomu. Kluczem do przyszłości ma być umiejętność utrzymania własności intelektualnej w Polsce i rozwój firm zdolnych do ekspansji.
Zwiększenie wydatków na B+R i skuteczna implementacja dual-tech mogłyby pomóc w rozbudowie polskiej tożsamości technologicznej, nie tylko w sektorze obronnym, ale również w cyberbezpieczeństwie, AI, robotyce i innych innowacyjnych gałęziach.
Aby to osiągnąć, polityka publiczna powinna zakładać większe wykorzystanie krajowej bazy przemysłowej w zakresie obronności. Kluczowym elementem strategii mogłyby być krajowe jednostki innowacji obronnych, które skoncentrowałyby się na zamówieniach innowacyjnych i tworzeniu polskich łańcuchów wartości.
Problemem pozostaje także stosunkowo niski poziom krajowych oszczędności instytucjonalnych, co ogranicza możliwości finansowania nowych technologii. Dla porównania, oszczędności gospodarstw domowych w Polsce to zaledwie 16,6% PKB wobec znacznie wyższych wskaźników we Francji czy Izraelu.
Połączenie krajowego i międzynarodowego kapitału może stać się kluczowe dla przyciągania doświadczeń i wiedzy potrzebnej do tworzenia funduszy inwestujących w nowe technologie. Tego typu fundusze mogłyby wspierać młodą klasę technologii o podwójnym zastosowaniu poprzez przyciąganie kapitału i wykorzystanie go w konkretnych projektach.
Raport sugeruje, że Polska powinna dążyć do rozwoju innowacyjnych rozwiązań obronnych w oparciu o istniejące instytucje i programy, takie jak PFR Ventures, Innovate PL, Future Tech Poland oraz funduszy europejskich. Stworzone mechanizmy powinny wspierać powstawanie rodzimych przedsiębiorstw technologicznych, co przyniesie korzyści nie tylko gospodarce, ale również wzmocni strategiczną pozycję Polski na arenie międzynarodowej.
Dodaj komentarz