Eksperci z Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka alarmują, że język stosowany przy opisie sztucznej inteligencji (AI) może mieć istotne konsekwencje. Coraz częściej w debacie publicznej AI przedstawiana jest jako samodzielny podmiot. To prowadzi do zaniedbań w rozważaniu odpowiedzialności ludzi i instytucji, które tworzą i wdrażają te technologie.
Sztuczna inteligencja, choć bardziej złożona od narzędzi mechanicznych, nadal pozostaje pod kontrolą człowieka. Kluczowe są pytania o odpowiedzialność: kto kontroluje system, kto tworzy ryzyko, a kto powinien ponosić odpowiedzialność za jego ograniczenie. Ostatnie incydenty, takie jak przypadki, w których AI zdobywa dostęp do wrażliwych systemów, zwracają uwagę na niedopatrzenia w projektowaniu i nadzorze.
Różnorodność zastosowań AI zwiększa wydajność, ale niesie też ryzyko. Brytyjski „The Economist” ostrzega przed zjawiskiem „agentic flooding”, gdzie AI masowo eksploatuje procedury, które były wcześniej czasochłonne i kosztowne. Aby temu przeciwdziałać, sugeruje się ograniczenie praw proceduralnych lub wprowadzenie barier finansowych – co wzbudza niepokój wśród obrońców praw obywatelskich.
Odpowiedzialność za działania AI nie powinna być przenoszona na samą technologię. Jeżeli AI jest wykorzystywana do oszustw lub łamania prawa, odpowiedzialność powinni ponosić ludzie za to odpowiedzialni. Państwo powinno ulepszać procedury, by eliminować nadużycia bez ograniczania praw obywateli.
Prawo dostępu do informacji publicznej oraz inne procedury prawne nie być powinny uzależnione od tego, jak łatwo czy trudno z nich korzystać dzięki technologii. Jeżeli system sprawności opierał się na skomplikowaniu dostępu do praw, AI może obnażać uproszczone fundamenty państwa, a nie je „niszczyć”.
Historia pokazuje, że w imię bezpieczeństwa często proponowano ograniczenia w sferze prywatności. Dziś analogiczną sytuację możemy obserwować z AI. Język, jakim opisujemy te technologie, ma znaczenie. Jeżeli AI traktujemy jako autonomiczne zagrożenie, możemy łatwiej uzasadnić ograniczenia w prawach obywatelskich. Jednak traktowanie AI jako narzędzia stworzonego przez człowieka pozwala skupić się na regulacjach i odpowiedzialności.
Tak więc, stojąc przed wyzwaniem rozwoju AI, wybór jest jasny – albo zapłacimy za ten rozwój ograniczeniem praw, albo zwiększymy odpowiedzialność tych, którzy technologię tworzą i wykorzystują. Wydaje się, że obrońcy praw człowieka zdecydowanie opowiadają się za tą drugą opcją.
Dodaj komentarz