W Unii Europejskiej, w tym w Polsce, od lat toczy się dyskusja na temat zniesienia obowiązkowej zmiany czasu. Obecnie każde państwo członkowskie dostosowuje zegary do czasu letniego i zimowego, zgodnie z dyrektywą z 2001 r. W 2018 r. Komisja Europejska zaproponowała odstąpienie od tych zmian, ponieważ większość obywateli UE opowiedziała się przeciwko ich kontynuacji. Mimo że Parlament Europejski wsparł inicjatywę, wciąż brak porozumienia między państwami członkowskimi, co wstrzymało postęp w tej kwestii.
Również w Polsce rosną głosy za ujednoliceniem czasu. Miłosz Motyka i Krzysztof Paszyk zapowiedzieli działania na rzecz stałego ustalenia jednej strefy czasowej. Podczas polskiej prezydencji w Radzie UE temat został ponownie podjęty, a Komisja Europejska przygotowuje nowe analizy dotyczące zniesienia sezonowych zmian czasu.
Zmiana czasu w 2025 r. nastąpi z 24 na 25 października. Cofniemy wtedy zegary z godziny 3:00 na 2:00, co oznacza dodatkową godzinę snu, ale też skrócenie dnia. Takie zmiany wynikają z rozporządzenia z 2022 r. o harmonogramie czasu letniego i są zgodne z unijną dyrektywą. Co ciekawe, zmiany czasu w kolejnych latach, jak w 2026 r., mogą nastąpić wcześniej niż w poprzednich. Ta cykliczna korekta zegarów, choć administracyjnie prosta, ma na ludzi istotny wpływ zdrowotny i psychologiczny.
Przestawianie zegarków wpływa na wewnętrzny zegar biologiczny człowieka, co może powodować zaburzenia snu i nastroju. Krótsze dni po zmianie na czas zimowy pozwalają na dłuższy sen, ale powodują wcześniejsze zapadanie zmroku, co może wpływać na obniżenie nastroju i w niektórych przypadkach prowadzić do depresji. Badania z Danii wskazują na wzrost diagnoz depresji nawet o 11% w pierwszym miesiącu po zmianie czasu.
Zmiana czasu wpływa również na jakość snu, skutkując objawami podobnymi do „jet lagu”. Pojawiają się trudności w zasypianiu, zmęczenie, problemy z koncentracją i nerwowość. Zmiana na czas zimowy zwiększa także ryzyko wypadków drogowych, co pokazują dane z Zurich Insurance mówiące o wzroście liczby kolizji w listopadzie.
Podczas konsultacji Komisji Europejskiej aż 4 mln obywateli wyraziło chęć rezygnacji z dwukrotnej zmiany czasu. Trzy czwarte badanych Polaków opowiedziało się za pozostawieniem na stałe czasu letniego. Jednak, jak zauważa neurobiolożka z Uniwersytetu Warszawskiego, z biologicznego punktu widzenia powinniśmy utrzymać czas zimowy. Naturalne, dłuższe, jasne wieczory lata są przyjemne, ale to czas zimowy lepiej dostosowuje się do naturalnego rytmu dnia.
Zmiana czasu ma również wymiar prawny. Pracownicy na nocnych zmianach, którzy pracują w noc przestawiania zegarów, mają prawo do dodatkowego wynagrodzenia za nadgodziny lub czasu wolnego. Właściciele firm muszą zadbać o odpowiednie rozliczenie nadgodzin, a pracownicy otrzymują dodatek nocny zgodnie z Kodeksem pracy.
Debata na temat zmiany czasu pozostaje otwarta, a wraz z postępującymi konsultacjami istnieje szansa, że Polska dołączy do krajów, które zdecydują się na jedną, stałą strefę czasową.
Dodaj komentarz