Wprowadzenie instytucji tzw. „małego świadka koronnego” w kodeksie karnym z 1997 roku miało na celu zwiększenie skuteczności w walce z przestępczością, zwłaszcza z jej zorganizowaną formą. Narzędzie to, polegające na umożliwieniu współdziałającemu sprawcy uzyskania łagodniejszej kary w zamian za ujawnienie kluczowych informacji, wzbudza jednak kontrowersje zarówno wśród prawników, jak i sędziów.
W polskiej procedurze karnej podstawą oceny dowodów jest zasada swobodnej oceny, co pozwala sądom traktować wyjaśnienia małego świadka koronnego jako wystarczający dowód do oskarżenia, choć wymaga to ostrożnej weryfikacji ujawnianych informacji. Argumenty przemawiające za tą instytucją wskazują na jej skuteczność w rozbijaniu solidarności grup przestępczych, co w rezultacie wzmacnia działania organów ścigania.
Mimo korzyści płynących z instytucji małego świadka koronnego, w środowisku prawniczym i politycznym nie ustają dyskusje nad jej zastosowaniem. Wśród podejmowanych kwestii jest potrzeba skrupulatnej analizy i weryfikacji materiału dowodowego przedstawianego przez takich świadków. Liczne wyroki sądów apelacyjnych podkreślają konieczność ostrożności w ocenie takich dowodów, wskazując, że nie zawsze możliwe jest potwierdzenie wszystkich informacji innymi dowodami, co nie powinno automatycznie wpływać na niewiarygodność świadectwa.
Głosy krytyki koncentrują się także na recentralizacji uprawnień między prokuratorem a sądem. W 2026 roku prezydent Karol Nawrocki zawetował ustawę zmieniającą kodeks postępowania karnego, która miała ograniczyć rolę prokuratora w stosowaniu instytucji małego świadka koronnego. Prokuratorzy twierdzili, że takie zmiany mogłyby znacznie ograniczyć skuteczność ścigania przestępców, ponieważ zmniejszałyby motywację podejrzanych do nawiązania współpracy z organami ścigania.
Pomimo niejasności i potencjalnych zagrożeń związanych z instytucją małego świadka koronnego, jego wykorzystanie pozostaje jednym z kluczowych narzędzi w walce z przestępstwami, których ofiary nie zawsze mogą liczyć na wsparcie dowodowe. Instytucja ta wprowadza bowiem element nieufności wśród członków grup przestępczych i pełni istotną rolę w rozbijaniu struktur przestępczości zorganizowanej, co w konsekwencji przyczynia się do poprawy bezpieczeństwa społecznego.
Dodaj komentarz